पोस्ट-प्रोसेसिंग प्रति परिचयः

किमर्थं पोस्ट-प्रोसेसिंग करणीयम्?

पोस्ट-प्रोसेसिंग भवन्तं स्वप्रतिमाः परिष्कर्तुं, दोषान् संसोधयितुं, तथा च स्वकीयां कलात्मकदृष्टिं प्रयोक्तुं अनुमतिं ददाति। इदं चित्रपट-छायाचित्रणे (film photography) प्रयुक्तानां “अन्ध-कक्ष” (darkroom) तकनीक-विधीनां अंकीय-समकक्षम् (digital equivalent) अस्ति। लघु-समायोजनानि अपि छायाचित्रस्य प्रभावं महत्त्वपूर्णरूपेण सुधारयितुं शक्नुवन्ति।

RAW बनाम् JPEG

RAW (अपक्व) प्रारूपे छायाचित्रणम् पोस्ट-प्रोसेसिंग कृते सर्वाधिकं लचीलापनं प्रदाति, यतः इदं संपीडनं (compression) अथवा इन-कैमरा-समायोजनं विना कैमरा-संवेदकतः सर्वाणि आँकडानि गृह्णाति।

Works Cited & Further Reading

Scott Kelby. The Adobe Photoshop Lightroom CC Book for Digital Photographers . New Riders , 2015.
Rafael Concepcion. Adobe Photoshop Lightroom Classic Classroom in a Book . Adobe Press , 2023.
Mitchell Kanashkevich. Understanding Post-Processing . Digital Photography School
10 Essential Post-Processing Tips . Digital Photography School

सामान्य-समायोजनानि

अधिकांश-छायाचित्र-संपादन-तन्त्रांशाः (यथा एडोब लाइटरूम, कैप्चर वन, डार्कटेबल इत्यादि) समानानि मूल-उपकरणानि प्रददति:

अनावृत्तिः (Exposure): चित्रस्य समग्र-दीप्तिं समायोजितं कुर्वन्तु।
वैषम्यम् (Contrast): प्रकाशयुक्तानां अन्धकारयुक्तानां च क्षेत्राणां मध्ये अन्तरं वर्धयन्तु अथवा न्यूनीकुर्वन्तु।
प्रकाशाः/छायाः (Highlights/Shadows): चित्रस्य उज्ज्वलतमेषु गहनतमेषु च भागेषु विवरणानि पुनः प्राप्तं कुर्वन्तु।
श्वेताः/कृष्णाः (Whites/Blacks): अधिकतम-स्वर-श्रेण्यै (tonal range) सत्याऩि श्वेत-बिन्दून् कृष्ण-बिन्दून् च निर्धारयन्तु।
श्वेत-सन्तुलनम् (White Balance): श्वेताः तटस्थाः दृश्येरन् इति कृते वर्ण-विक्षेपान् (color casts) संसोधयन्तु।
संतृप्तिः/जीवन्तता (Saturation/Vibrance): वर्ण-तीव्रतां वर्धयन्तु। ‘जीवन्तता’ (Vibrance) प्रायः वारियते यतः एषा चर्म-वर्णानाम् अति-संतृप्तिं निवारयन्ती न्यून-संतृप्त-वर्णान् अधिक-दृढतया लक्ष्यं करोति।
तीक्ष्णीकरणम् (Sharpening): प्रान्तानां (edges) परिभाषां वर्धयन्तु।
रव-न्यूनीकरणम् (Noise Reduction): अंकीय-कणान् (digital grain) न्यूनीकुर्वन्तु, यत् विशेषतः उच्च-ISO-छायाचित्रेषु दृश्यते।
कर्तनं (cropping) ऋजूकरणं च: प्रान्तान् कर्तनद्वारा अथवा क्षितिजं समीकृत्य रचनायां सुधारं कुर्वन्तु।

आरम्भः कथं करणीयः

आयातम् (Import): स्व-चयनित-तन्त्रांशे स्व-छायाचित्राणि आरोपयन्तु।
व्यवस्थापनं/चयनम्: स्व-संपादन-प्रयासान् केन्द्रीकर्तुं स्व-उत्तम-चित्राणि मूल्याङ्कयन्तु अथवा चिह्नितानि कुर्वन्तु।
मूल-समायोजनानि: श्वेत-सन्तुलनम्, अनावृत्तिः, वैषम्यम्, प्रकाशाः/छायाः इत्यादिभिः सह आरम्भं कुर्वन्तु।
वर्ण-संसोधनम्: जीवन्तताम्, संतृप्तिम्, अथवा व्यक्तिगत-वर्ण-प्रणालीः (color channels) समायोजितं कुर्वन्तु।
विवरणम्: तीक्ष्णीकरणं तथा रव-न्यूनीकरणं प्रयुज्यताम् (प्रायः अन्ते सर्वोत्तमम्)।
स्थानीय-समायोजनानि (वैकल्पिकम्): विशिष्ट-क्षेत्राणि सम्पादयितुं कूर्चः (brush) अथवा प्रवणता (gradient) सदृश-उपकरणानाम् उपयोगं कुर्वन्तु।
निर्यातम् (Export): स्व-निर्मितं चित्रं उपयुक्त-प्रारूपे (यथा जालाय JPEG अथवा मुद्रणाय TIFF) रक्षन्तु।

न्यूनम् एव अधिकम् (Less is More)

अति मा कुर्वन्तु! लक्ष्यं प्रायः वास्तविकतां संवर्धयितुं भवति, न तु तां पूर्णतया परिवर्तितुं (यावत् सा भवतः विशिष्टा कलात्मिका मनीषा न स्यात्)। कालांतरे एकं सुसंगतं कार्यप्रवाहं शैलीं च विकासयन्तु।