छायाचित्रणे रचनायां (Composition) नैपुण्यम्

तृतीयांश-नियमः (The Rule of Thirds)

स्वप्रतिमां द्वयोः क्षैतिजरेखयोः द्वयोः ऊर्ध्वाधररेखयोः च द्वारा नव-समान-खण्डेषु विभक्तुं कल्पयन्तु। ‘तृतीयांश-नियमः’ सूचयति यत् भवतां दृश्ये सर्वाधिक-महत्त्वपूर्ण-तत्त्वानि एतासां रेखाणां अनुदिशं, अथवा तेषु बिन्दुषु स्थापयेयुः यत्र ताः प्रतिच्छेदं कुर्वन्ति।

अग्रणी-रेखाः (Leading Lines)

दर्शकस्य नेत्रं स्व-मुख्य-विषयं प्रति आकर्ष्टुं स्व-दृश्ये प्राकृतिक-रेखाणाम्—मार्गाणां, पथानां, वेष्टकानां, नदीनां—उपयोगं कुर्वन्तु। अग्रणी-रेखाः गभीरतां जनयन्ति तथा च भवतां छायाचित्रस्य माध्यमेन दृश्य-यात्रायाः मार्गदर्शनं कुर्वन्ति।

विभिन्नान् कोणान् प्रयुज्य पश्यन्तु यत् रेखाः कथं प्रभावितेण आवरणे (frame) संगच्छन्ते अथवा नेतृत्वं कुर्वन्ति।

सममितिः (Symmetry) प्रतिमानानि (Patterns) च

सममितिः सामंजस्यस्य सन्तुलनस्य च भावनां रचयितुं शक्नोति। जले प्रतिबिम्बानि अथवा वास्तुशिल्प-तत्त्वानि पश्यन्तु यानि सममितीय-अवसरान् प्रददति। सममितेः ईषत् भङ्जनम् अपि एकं रोचकं केन्द्रबिन्दुं रचयितुं शक्नोति।

प्रतिमानानि, प्रकृत्या अथवा मानव-निर्मितानि, पुनरावृत्तिं प्रददति या दर्शनीयतयः आकर्षिका वर्तते। आवरणं प्रतिमानेन पूरणम्, अथवा पृष्ठभूमि-रूपेण तस्य उपयोगः, गठनं (texture) रुचिं च योजयितुं शक्नोति।

एताभिः तकनीकभिः सह प्रयोगं कुर्वन्तु, किन्तु स्मरन्तु यत् एताः मार्गदर्शिकाः सन्ति, न तु कठोराः नियमाः। उत्तमा रचना प्रायः सा भवति या भवतां अभिप्रेत-सन्देशं अथवा भावनां सर्वोत्तमरूपेण प्रेषयति।